Orkestopstellingen — handleiding

Met Orkestopstellingen teken je de opstelling van het orkest op het podium. Je sleept musici, stoelen, lessenaars, slagwerk en podiumdelen op een podium dat op echte schaal staat, in meters. Zo zie je vooraf of alles past, weet iedereen waar hij zit en heeft de opbouwploeg een bouwtekening in handen. De losse tekeningen op papier of in Excel zijn daarmee niet meer nodig.

Kort gezegd: je kiest de maat van het podium, sleept je musici erop, zet ze netjes op rijen en bogen, en drukt het resultaat af als bouwtekening of bekijkt het in 3D.

Wie doet wat?

Werk je als dirigent of bestuurslid aan de opstelling? Vraag dan een admin om het plan voor je klaar te zetten, of om je toegang te geven.

Het overzicht

Waar: Home → blok De vereniging → tegel Orkestopstellingen, of menu → Orkestopstelling

Je ziet alle opstellingen als kaarten, de laatst bewerkte bovenaan. Per kaart staat:

• de titel;
• het verenigingsonderdeel, als jullie er meer dan één hebben (bijvoorbeeld harmonie en kapel);
• het gekoppelde evenement, als dat er is;
• hoeveel musici er al geplaatst zijn.

Onder elke kaart staan de knoppen "Bekijken", "Bewerken" en een prullenbak om de opstelling te verwijderen. Bij verwijderen vraagt Klankkamer eerst of je het zeker weet.

Rechtsboven start je met "Nieuwe opstelling".

Een nieuwe opstelling maken

Waar: overzicht → "Nieuwe opstelling"

Het scherm bestaat uit twee delen: links een zijbalk met instellingen en alles wat je kunt neerzetten, rechts het podium. De voorkant van het podium, de kant van het publiek, is altijd onderaan.

Stap 1 — De opstelling instellen

Open in de zijbalk het blok Opstelling:

• Titel: verplicht, bijvoorbeeld "Zomerconcert 2026". Zonder titel kun je niet opslaan.
• Koppel aan evenement (optioneel): kies het concert of optreden waar de opstelling bij hoort. De naam van het evenement komt dan ook op de afdruk.
• Verenigingsonderdeel: alleen zichtbaar als jullie meer onderdelen hebben. Hiermee toon je in de ledenlijst alleen de leden van dat onderdeel.
• Podiumvorm: Recht podium of Halfrond (waaier). Bij halfrond staat er een gestippelde boog als achterrand op het podium.
• Podiummaat (op schaal): de Breedte (4 tot 40 m) en Diepte (3 tot 30 m) van het podium. Standaard is dat 12 × 8 m. Langs de randen staan linialen in meters, en rechtsboven zie je de totale maat.
• Stoelen tonen als: Namen, Instrumentsymbool of Symbool + naam.

Stap 2 — Musici plaatsen

In het blok Leden staan alle actieve muzikanten, gegroepeerd per sectie en in de kleur van hun sectie. Met "Zoek lid…" vind je snel iemand.

• Sleep een lid naar het podium. Er verschijnt een stoel met de naam op die plek.
• Dubbelklik op een lid om hem midden op het podium te zetten. Handig op een tablet.
• Een lid dat al op het podium staat, wordt in de lijst lichter weergegeven. Iemand kan maar één keer geplaatst worden.

Op elke stoel staat een klein pijltje aan de voorkant. Dat laat zien welke kant de muzikant op kijkt.

Stap 3 — Opslaan

Klik boven het podium op "Opslaan". Naast de knop zie je of alles bewaard is: "Opgeslagen ✓" of "Niet opgeslagen wijzigingen". Probeer je de pagina te verlaten terwijl er nog iets niet is opgeslagen, dan waarschuwt je browser je eerst.

Elementen op het podium

Waar: zijbalk → blok Elementen

Naast musici kun je deze elementen neerzetten. Sleep ze naar het podium, of dubbelklik om ze in het midden te plaatsen (de dirigent komt dan vooraan).

Instrumenten op schaal

Het blok Instrumenten op schaal bevat slagwerk en andere grote instrumenten op hun echte maat: marimba, xylofoon, pauken (los en in sets), bass drum, gong, bekkens, drumstel, trommels, harp, vleugel, piano, celesta en meer. Als je met de muis op een instrument gaat staan, zie je de maat in meters. Sleep het naar het podium; je kunt het daarna draaien.

Een element bewerken

Klik op een element op het podium. Het krijgt een oranje rand en onder het podium verschijnt een bedieningsbalk. Welke knoppen je ziet, hangt af van wat je hebt aangeklikt.

Je kunt een element ook direct met de muis bewerken:

• Verplaatsen: sleep het element.
• Vrij draaien: boven een aangeklikt element (behalve stoelen en lijnen) staat een rond handvat. Sleep het rond; houd Shift ingedrukt om per 15° te draaien.
• Lijnen aanpassen: een aangeklikte lijn of gebogen lijn heeft bolletjes aan de uiteinden. Sleep die om de lijn langer, korter of schuin te maken. Een gebogen lijn heeft ook een bolletje in het midden; daarmee buig je de boog.
• Verwijderen: met de Delete- of Backspace-toets.
• Selectie opheffen: klik op een lege plek van het podium.

Let op: de tekst van een tekstlabel of slagwerkblok pas je achteraf niet meer aan. Verwijder het element en zet het opnieuw neer met de goede tekst.

Rijen en bogen maken

Een orkest zit meestal in rijen of in een waaier. Daar zijn de lijn, de gebogen lijn en de halve cirkel voor.

1. Zet een lijn, boog of halve cirkel op het podium en maak hem de goede lengte.
2. Sleep musici erop. Een stoel die je vlak bij de lijn loslaat, kleeft eraan vast op de plek waar je hem neerzet.
3. Klik op de lijn en kies "⇿ verdeel gelijkmatig". De stoelen worden netjes over de hele lijn verdeeld, van het ene uiteinde tot het andere.
4. Verplaats of draai je daarna de lijn, dan gaan de stoelen vanzelf mee.

Voor een waaier met meerdere bogen zet je een paar halve cirkels van verschillende grootte neer. Klik er één aan en kies "◎ concentrisch" om ze netjes om elkaar heen te leggen, en daarna "⇳ gelijke afstand" voor gelijke ruimte tussen de rijen.

Ruimte tussen de stoelen

Een stoel is op het podium 50 cm breed. Klankkamer houdt standaard 25 cm tussenruimte aan: laat je een stoel te dicht bij een andere los, dan schuift hij net genoeg opzij. Hoorns, tenor- en baritonsaxen en de lage koperinstrumenten krijgen wat extra ruimte.

Zit je krap? Zet dan in het blok Opstelling het vinkje "Musici dicht op elkaar toestaan" aan. Stoelen blijven dan precies waar je ze neerzet, en "verdeel gelijkmatig" schuift ze strak tegen elkaar.

Podiumdelen (verhogingen)

Een podiumdeel is een verhoging van 2 × 1 m, zoals de losse delen die veel zalen gebruiken. Met ⟳ 90° draai je hem naar 1 × 2 m.

• Hoogte: klik het deel aan en gebruik "▽ lager" en "△ hoger". De hoogte gaat van 0 tot 100 cm, in stappen van 20 cm. Een nieuw deel is 20 cm hoog. Op het deel staat een badge met de hoogte, bijvoorbeeld "+40".
• Aan elkaar: podiumdelen kunnen niet over elkaar heen liggen. Leg je er een vlak naast een ander, dan klikken de randen magnetisch tegen elkaar. Verspringend neerleggen mag gewoon.
• Musici erop: podiumdelen liggen altijd onder de stoelen, dus je kunt er musici op zetten.
• Kleur op hoogte: zet in het blok Elementen het vinkje "Podiumdelen inkleuren op hoogte" aan. Hoe hoger het deel, hoe donkerder het blauw.

Tip: zet de knop "Raster" aan voordat je podiumdelen neerlegt. Dan vallen de randen precies op de meterlijnen.

Raster en weergave

Boven het podium staat de knop "Raster". Staat hij aan, dan zie je een fijn raster van 25 cm en springt alles wat je sleept naar dat raster. Podiumdelen klikken dan precies op de meterlijnen. Het raster is een hulpmiddel tijdens het tekenen en wordt niet met de opstelling bewaard.

In het blok Opstelling stel je verder in hoe de tekening eruitziet:

• "Gevulde lijnen/bogen verbergen": lijnen en bogen waar stoelen op staan worden onzichtbaar. Dat geeft een strakkere afdruk. Klik je zo'n lijn aan, dan wordt hij tijdelijk weer zichtbaar.
• "Hoofdraster verbergen": haalt het meterraster en de linialen weg, voor een mooi plaatje. Voor een bouwtekening laat je het raster juist staan.

Deze keuzes worden met de opstelling bewaard.

Groepen

Zet je een sectie vaak op dezelfde manier neer, bijvoorbeeld de saxen of het koper? Bewaar die dan als groep. Dan hoef je hem niet elke keer opnieuw te schikken.

Elementen samen laten bewegen

1. Klik op het eerste element en Shift-klik op de andere. De bedieningsbalk toont hoeveel elementen je hebt geselecteerd.
2. Kies "🧷 groepeer". Vanaf nu bewegen en draaien ze samen.
3. Wil je één element binnen een groep apart verschuiven? Houd dan Alt ingedrukt terwijl je erop klikt.
4. Met "✂ groep los" worden de elementen weer los.

Een groep bewaren en hergebruiken

Klik op een groep en kies "💾 bewaar als groep". Geef hem een naam, bijvoorbeeld "Saxen". De groep staat daarna in de zijbalk onder Groepen, met het aantal elementen erbij. Hij is beschikbaar in alle opstellingen van je vereniging.

• Neerzetten: sleep de groep naar het podium, of dubbelklik erop. Alle elementen komen in de bewaarde opstelling neer.
• Al geplaatste musici: staat een muzikant uit de groep al op het podium, dan wordt hij overgeslagen. Zo krijg je geen dubbele stoelen.
• Verwijderen: met het kruisje achter de groepsnaam. Opstellingen waarin je de groep al gebruikt, blijven zoals ze zijn.

Bekijken in 3D

Waar: in de editor of bij het bekijken → knop "3D-aanzicht" boven het podium

Het 3D-aanzicht toont het podium schuin van bovenaf, met het publiek vooraan. Podiumdelen staan als blokken op hun echte hoogte, musici zitten als poppetjes in de kleur van hun sectie, en het slagwerk staat rechtop. Zo zie je in één oogopslag of de opbouw klopt en of iedereen boven de rij voor zich uit komt.

In het 3D-aanzicht kun je niets verslepen. Met "Bovenaanzicht" ga je terug naar de gewone tekening.

Bekijken, afdrukken en PDF

Alleen bekijken

Kies in het overzicht "Bekijken" om een opstelling te openen zonder iets te kunnen wijzigen. De zijbalk en de bedieningsbalk zijn dan weg. Met "Bewerken" rechtsboven ga je alsnog naar de editor.

Afdrukken of opslaan als PDF

Is de opstelling eenmaal opgeslagen, dan staat rechtsboven de knop "Afdrukken / PDF". Die opent het afdrukvenster van je browser. Kies daar je printer, of "Opslaan als PDF" om een bestand te maken dat je kunt mailen of delen.

• Alleen het podium komt op papier, met bovenin de titel en het gekoppelde evenement.
• Het podium past altijd op één liggende A4, op schaal. Linialen, raster en kleuren komen mee.
• Sta je in het 3D-aanzicht, dan druk je het 3D-aanzicht af.

Tip: wil je een bouwtekening voor de opbouwploeg, laat dan het hoofdraster aanstaan en zet de podiumdelen op kleur. Wil je een nette plaat voor in het programmaboekje, verberg dan het raster en de gevulde lijnen.

Veelgestelde vragen

Onderdeel van de Klankkamer-handleiding. Vragen of een bug? Gebruik de Ideeënbus in het menu.